BND Scope: 36. Sayı - İmalat Geriledi ve Fed Faizi Artırdı
Fed faizi artırırken fabrikaların ağustos üretimi azaldı; buna karşılık işletmelerin makine ve ekipman siparişleri arttı. Konut satışları da yükseldi, ancak indirimler ve artan finansman maliyetleri inşaat şirketlerinin kârlılık hesabını zorlaştırıyor. BND Scope’un 36. sayısında, satış ve siparişlerin üretime nasıl yansıyabileceğine bakıyoruz.
9/26/20264 min oku
Fed faiz artırdı; ağustos ayında imalat sanayisi üretimi geriledi. Buna karşılık işletmelerin yatırım amaçlı mal siparişleri yükseldi. Konutta ise indirimler satışlara destek verirken inşaat firmaları için kârlılık ve yeni inşaat kararları zorlaştı.
Bir fabrikanın bugün ürettiği mallarla yarın için aldığı siparişler her zaman aynı yönde gitmez. ABD’de ağustos verileri bize tam da bunu gösteriyor. Fed’in faiz artışı finansman hesabını değiştirirken imalat sanayisi üretimi düşmüş, makine ve ekipman gibi yatırım mallarına gelen siparişler ise artmış durumda. Konut piyasasında da benzer bir ayrım var: Satışları desteklemek mümkün, ancak kârlılığı devam ettirmek apayrı bir iş.
Fed Faizi Artırdı, Finansman Hesabı Yenilendi
Fed, 16 Eylül’de politika faizi hedef aralığını 25 baz puan artırarak %3,75–4,00’e çıkardı. Karar 12 oyla, oybirliğiyle alındı. Katılımcıların 2026 ve 2027 sonu için medyan faiz tahminleri %4,1’e yükseldi. Bu tahminler, gelecek toplantılarda alınmış kararlar olarak değerlendirilmemeli; Fed üyelerinin mevcut koşullar altında uygun gördükleri faiz düzeyini gösteriyor. Yine de işletmelerin borçlanma planlarında daha yüksek faizi hesaba katmasına neden olabilecek bir sinyal.
Peki şirketlerin ve emlak yatırımcılarının karşılaştığı bütün faizleri bu kararla açıklayabilir miyiz? Hayır. Ekonomistler, uzun vadeli borçlanma maliyetlerinde enflasyon beklentileri, kamu borçlanması ve şirketlerin fon talebinin de etkili olduğunu vurguluyor. Fed kısa vadeli faizi belirliyor; uzun vadeli kredi faizlerinin yönünü anlamak için tahvil piyasasına da bakmak gerekiyor.
Üretim Azaldı, Makine Siparişleri Arttı
ABD’de fabrikaların ağustos ayında ürettiği mal miktarı %0,3 azaldı. Bu, yedi aylık artışın ardından gelen ilk düşüş. Ancak bir aylık veriye bakarak imalatta kalıcı bir gerileme başladığını söyleyemeyiz.
İmalat sanayine dair açıklanan bir diğer veri, dayanıklı mallara verilen toplam yeni siparişlerin neredeyse değişmediğini; buna karşılık işletmelerin kullanacağı makine ve ekipmanları izlemek için kullanılan, uçak hariç savunma dışı sermaye malları grubunda siparişlerin %1,6, sevkiyatların %0,6 arttığını gösteriyor.
Yani fabrikalar ağustosta biraz daha az üretim yaptı, fakat bazı işletmeler gelecekte kullanmak üzere daha fazla makine ve ekipman siparişi verdi. Ekonomistler bunu yatırım harcamalarının sürdüğüne dair olumlu bir işaret olarak değerlendiriyor. Yine de sipariş vermek, malın üretilip teslim edildiği veya yatırımın tamamlandığı anlamına gelmiyor. Önümüzdeki aylarda bu siparişlerin üretim ve sevkiyata nasıl yansıdığını göreceğiz.
İthal Malların Fiyatı Yükseldi
Üreticinin hesabında siparişlerin yanında maliyetler de var. Ağustosta ABD’nin ithalat fiyat endeksi bir önceki aya göre %0,7 yükseldi; gıda ve yakıt hariç tutulduğunda artış %0,8 oldu. İşletmelerin kullandığı ithal makine ve ekipmanlarda da fiyatlar arttı: sermaye mallarında %0,9, elektrikli olmayan makinelerde %1,2.
Bu artışların ilerleyen aylarda enflasyona baskı yapması mümkün. Ancak şirketlerin yükselen maliyetleri satış fiyatlarına ne ölçüde yansıtacağını henüz bilmiyoruz. Bir ayrım daha var: ithalat fiyat endeksi gümrük tarifelerini içermiyor. Dolayısıyla bu rakamları tarifelerin doğrudan ölçülmüş etkisi olarak okuyamayız.
Şirketler sipariş alıyor, konut inşaat şirketleri alıcı buluyor. Fakat yeni üretime veya inşaata başlama kararında satış kadar maliyet ve finansman koşulları da belirleyici olacak. Makine fiyatları yükselirken faizlerin artması, bugünkü talebe bakıp gelecek aylar için harcama yapmayı zorlaştırıyor.
Bu nedenle önümüzdeki dönemde asıl bakacağımız şey, siparişlerin üretime ve teslimata, konut satışlarının da yeni inşaatlara dönüşüp dönüşmediği. Şirketler bunu kârlarını koruyarak başarabilirse, açıklanan talebin ABD ekonomisine daha kalıcı bir katkı sağladığını söyleyebiliriz.
Konut Satılıyor, İnşaat Firmaları Hesap Yapıyor
Ağustosta yeni müstakil konut satışları 684 bin konutluk mevsimsellikten arındırılmış ve yıllıklandırılmış hızda tahmin edildi. Aylık değişim %6,4 artış yönünde, fakat hata payı geniş. Reuters ve KPMG, fiyat indirimleri ile kredi faizi teşviklerinin satışları desteklediğini anlatıyor. KPMG ayrıca alımların daha düşük fiyatlı konutlara kaydığını gösteriyor. Yani satış rakamını okurken inşaat şirketlerinin bu satışları hangi koşullarla elde ettiğine de bakmak gerekiyor.
Bu rakamın ortaya çıktığı zamanlama da önemli: Ağustos satışları, Fed’in 16 Eylül faiz artışından önce yapılan sözleşmeleri yansıtıyor. KPMG bu nedenle satış artışının daha sonra yükselen konut kredisi faizleri altında devam edeceğinin varsayılamayacağını belirtiyor. Üstelik yeni konut satışlarının bir ay yükselmesi, bütün şirketlerin siparişlerinin yükseldiği anlamına gelmiyor.
Lennar’ın üçüncü çeyreğinde yeni siparişler yıllık %9 düşerek 20.879 konuta indi. Şirketin konut satışlarında brüt marjı %15,8 oldu ve 2026 teslimat hedefi 80–81 bin konuta düşürüldü. FT’nin sektör araştırması, büyük inşaat şirketlerinin yanı sıra küçük şirketlerin de alıcıların krediye erişimi, inşaat maliyeti ve proje finansmanı konusunda zorlandığını aktarıyor. Buradaki ortak soru şu: İndirimler bugünkü satışa yardımcı olurken üretici yeni evleri aynı hızla ve yeterli kârla yapabilecek mi?
